Mắm Quý Tộc Gò Công làm nên danh và con đường đem Mắm Tôm ra cung đình Huế

Thứ tư - 29/06/2016 12:01
Gò Công là một tỉnh cũ ở miền Tây Nam Bộ, năm 1976 thì hợp nhất với tỉnh Mỹ Tho thành tỉnh Tiền Giang. Gò Công xưa và nay gồm hai phần: Gò Công Đông và Gò Công Tây, nơi đây hình thành khu đô thị khá sớm và sầm uất, đậm chất kiến trúc Pháp rất độc đáo của vùng đất Phương Nam.
Thái Hậu Từ Dũ người đã đem món mắm ra Cung Đình Huế
Thái Hậu Từ Dũ người đã đem món mắm ra Cung Đình Huế
Dấu tích xa xưa lớp người đi mở đất Gò Công
Gò Công là một tỉnh cũ ở miền Tây Nam Bộ, năm 1976 thì hợp nhất với tỉnh Mỹ Tho thành tỉnh Tiền Giang. Gò Công xưa và nay gồm hai phần: Gò Công Đông và Gò Công Tây, nơi đây hình thành khu đô thị khá sớm và sầm uất, đậm chất kiến trúc Pháp rất độc đáo của vùng đất Phương Nam.
Từ năm 1862, người Pháp đã quy hoạch Gò Công theo lối kiến trúc Phương Tây pha chút văn hóa phương Đông. Đầu thế kỷ XX, nhiều đại phú cường đã về đây mua đất và xây nhà cửa kiến cố. Đa số dinh thự tại đây được xây bằng ô dứa trộn mật kết dính với gạch mà không sử dụng bê tong cốt thép, nhưng vẫn kiên cố, bền vững với thời gian.
nhà đốc phú hải
Nhà Đốc Phủ Hải được coi là một trong những ngôi nhà cổ đặc sắc nhất vùng đất Nam
Năm 2006, tổ chức JICA của Nhật Bản khảo sát toàn tỉnh Tiền Giang có 350 ngôi nhà cổ, riêng Gò Công chiếm 2/3 nhà cổ có giá trị. Hy vọng nhiều nhà cổ tại Gò Công được bảo tồn để trở thành chứng tích lịch sử, giữ được cái hồn trong nét kiến trúc, thu hút du khách thập phương trong và ngoài nước đến tham quan.
Vùng đất của địa linh nhân kiệt, dòng dõi quý tộc
Dưới thời Nguyễn, khắp Nam Kỳ Lục Tỉnh, Gò Công chỉ là một hạt nhỏ nhưng tại đây phát tích nhiều dòng dõi quý tộc. Ngày nay có thể biết đến ở di tích Lăng Hoàng Gia, đó là thân sinh của bà Phạm Thị Hằng, Nghi Thiên Chương Hoàng hậu vợ vua Thiệu Trị.
Ông Phạm Đăng Hưng được biết đến là một nhà tư tưởng triều Nguyễn, là một người văn võ song toàn. Năm 1784, lúc 20 tuổi ông đã thi đỗ Tam Trường, nổi tiếng hiền đức, uyên bác.
phạm đăng hưng đức quốc công tự
Lăng Hoàng Gia Gò Công và những bí ẩn lịch sử
Ông có 4 người con, tất cả đều là quan tro dưới triều Nguyễn. Ông Phạm Đăng Thuật cưới công chúa Qui Đức, hoàng nữ thứ 18 của vua Minh Mạng và được phong chức Phò Mã Đô Úy. Ngoài ra mối duyên giữa bà Phạm Thị Hằng và Hoàng Tử Miên Tông, sau này là vua Thiệu Trị.
Khu lăng mộ Hoàng Gia được xây dựng vào năm 1826 do ông Phạm Đăng Tá con trai trưởng Phạm Đăng Hưng, lúc này các nghệ nhân tài hoa bậc nhất cung đình Huế được cử vào và nghệ nhân địa phương xây nên kiến trúc độc đáo cung đình.
Năm 1849, vua Tự Đức tức cháu ngoại Phạm Đăng Hưng phong ông lên tước Đức Quốc công, cho trùng tu, mở rộng khu lăng rộng trên diện tích hơn 3000 m2.

nam phương hoàng hậu

Chuyện vùng đất của Hoàng Hậu
Theo tài liệu từ những hoàng hậu của Triều Nguyễn có 8 bà đến từ vùng đất Phương Nam thì có 2 người đến từ vùng đất Gò Công, đó là bà Phạm Thị Hằng (Thái Hậu Từ Dụ Dân gian quen gọi là Từ Dũ), tên của bà nghĩa là nhân từ độ lượng. Đặc biệt bà Từ Dũ là người đã sống qua 10 đời vua trong số 13 vị vua của triều Nguyễn kể từ vua Gia Long là thời gian bà chào đời.
Vua Tự Đức còn viết hẳn cuốn sách "Từ Huấn Lục" ghi lại những lời mẹ dạy. Bà thẳng thắn phê phán tệ tham ô chức quyền trong triều chính và các địa hạt. Đồng thời cũng là người rất trân trọng các bậc trung thần. 
Nhân đức của bà đã đi vào lòng người như một bậc mẫu nghi nhân từ. Chính vì thế mà người ta đã lấy tên của bà đặt cho một bệnh viện phụ sản nổi tiếng ở TP.HCM: Bệnh viện phụ sản Từ Dũ.
Thì hơn 110 năm sau, một người con gái Gò Công nhập cung và trở thành Nam Phương Hoàng hậu - Nguyễn Hữu Thị Lan. Năm 12 tuổi, Nguyễn Hữu Thị Lan được gia đình cho sang Pháp học tại trường Couvent des Oiseaux - một trường nữ danh tiếng ở Paris.
Có thể nói, chính vẻ đẹp đài các của con gái một điền chủ, nét trinh nguyên của thiếu nữ vừa chớm tuổi đôi mươi, cùng tố chất thông minh, phong cách của cô tú tài Tây học đã hút hồn Bảo Đại ngay từ lần gặp đầu tiên. Hôn lễ được tổ chức ngày 20/3/1934 ở Huế. Hoàng hậu Nam Phương cùng Bảo Đại có tất cả năm người con (hai trai, ba gái). Bà chính là người đã khuyên giải vua Bảo Đại thoái vị để tránh đổ máu.
Đến món Mắm Tôm Chà trứ danh
Xuất hiện từ 200 năm trước, với cách làm cầu kỳ và tỉ mỉ đã khiến mắm tôm chà trở thành món quý tộc dùng để thiết đãi trong cung đình Huế. Khi ấy tôm đất, tôm bạc xứ Gò Công có rất nhiều, người dân đã tìm cách chế biến một loại mắm mà có thể bảo quản được lâu dài, dành ăn trong gia đình. Cũng không ai biết rõ là ông Tổ của nghề làm mắm tôm chà là ai, vì công đoạn làm của nó rất phức tạp và cầu kỳ, thể hiện một tinh hoa ẩm thực đã có từ rất xa xưa. Và khi nổi tiếng hơn là nhờ Thái Hậu Từ Dũ cho truyền vào cung và nó đã trở thành một sản vật tiến Vua đầy tự hào của người Gò Công.

mắm tôm chà

Mang cách làm Mắm Tôm Chua từ xứ Gò Công đến cung đình Huế

mắm tôm chua gò công

Ngày nay khi vừa qua đèo hải Vân, đến khu vực Lăng Cô, du khách sẽ gặp mắm tôm chua bày bán trong các lọ thủy tin đẹp mắt, hương vị của nó không khác gì nhiều loại mắm tôm chua của Gò Công. Lật lại từng trang lịch sử “Khâm Định Đại Nam hội Điển Sự Lệ” – Nội các Triều Nguyễn. Món mắm tôm có trong thực đơn của cung đình Huế. Tương truyền đây là món do bà Từ Dũ đã chế ra cho nhà bếp cung đình và từ đó chỉ dạy lại, từ đó lưu truyền cho đến bây giờ. Tuy nhiên, nếu tính về khoảng thời gian, thì món mắm này đã có từ rất xa xưa, nó theo chân người dân Gò Công xưa di cư vào vùng đất Cà Mau. Gần sát mũi Cà Mau về hướng Tây Nam có một vịnh biển mang tên là vịnh Gò Công. Ngay trung tâm vịnh, nơi con sông Bảy Háp đổ ra, có một xóm chài trù phú cũng có tên là xóm Gò Công. Theo ông Tư Tua, một bật cao niên 74 tuổi, thì dòng họ ông từ vùng Gò Công của tỉnh Tiền Giang ngày nay, đến đây định cư đã đã hơn 200 năm. Ngoài cái tên nguyên quán mà những người di cư xa xưa mang theo, thì dấu vết nguồn gốc còn nhìn thấy được của người dân ở đây, đó là nghề làm mắm.
Khác hơn mắm tôm chà, vị mặn của mắm tôm chua là từ loại nước mắm ngon, chất gây men tạo nên vị chua là từ rượu, tỏi giã nhuyễn và đường mía.
mắm tôm chà gò công từ dũ thái hậu
 

Tác giả bài viết: Nhật Trường

Nguồn tin: Mắm Gò Công Trường Thủy

Chú ý: Việc đăng lại bài viết trên ở website hoặc các phương tiện truyền thông khác mà không ghi rõ nguồn http://mamgocong.com là vi phạm bản quyền

Tổng số điểm của bài viết là: 5 trong 1 đánh giá

Xếp hạng: 5 - 1 phiếu bầu
Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

Mã bảo mật   
Mắm Trứ Danh Gò Công
Thống kê truy cập
  • Đang truy cập43
  • Hôm nay6,295
  • Tháng hiện tại134,444
  • Tổng lượt truy cập4,332,673

Tản Mạn Tiền Giang Gò Công

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây